كلام اول…

با کم کار شدن صنعت دوبله ایران در زمینه  فیلم های خارجی ، و افزون شدن دسترسی به این فیلم ها بویژه از طریق دانلودهای آفلاین یا از طریق تورنت ، نیاز به ارایه زیرنویس فارسی برای این فیلمها یک امر ضروری به نظر میرسد. متاسفانه در سالهای اخیر و بویژه با افزایش تعداد فروشندگان این فیلمها ، ترجمه های بی دقت ، نادرست و بعضا ماشینی را میتوان به وفور بر روی دی وی دی ها مشاهده کرد که  گاه توسط کاربران استخراج شده و در انجمنهای مختلف مربوط به فیلم ارایه میشوند. مشکل اصلی آنجاست که بازار مصرف این زیرنویس ها اکثرا کسانی هستند که به دلیل عدم تسلط به زبان انگلیسی ، به این زیرنویس ها پناه آورده اند و توانایی کشف اشتباه های ترجمه ای را ندارند. این مساله در کنار نیاز بازار به ارایه سریع زیرنویس های فارسی وضعیت بسیار نامناسبی را ایجاد کرده است.

در این میان اعتماد به نفس کاذب بعضی مترجمان و همچنین عجله آنها در ارایه زیرنویس، باعث میشود که مترجمان به جای مراجعه به منابع و جستجوی معانی دقیق جملات ، تنها به برداشت ذهنی خود از جمله ذکر شده در فیلم اکتفا کنند و متاسفانه واقعیت ناخوشایندی که وجود دارد آنست که تعدادی از این فیلم ها تنها با مشاهده زیرنویس انگلیسی و بدون مشاهده فیلم ترجمه میشوند.

به شخصه در رمینه ترجمه زیرنویس ها به 4 اصل زیر معتقدم:

1) علت اصلی وجود اشتباهات ترجمه ، کم اطلاعی مترجمان نیست بلکه عدم علاقه و بیحوصلگی آنها در جستجوی معانی واقعی لغات و عبارات است.

2) ترجمه لغت به لغت ، بی ارزش ترین نوع ترجمه است. در واقع گاه برای رساندن مفهوم یک عبارت باید وفاداری به متن را اندکی نادیده گرفت و ضمنا به جای ترجمه لغات ، به ترجمه یک یا چند جمله پشت سر هم دقت کرد.

3) بی توجهی  به معانی رایج محاوره ای یا informal  عبارات یکی از دلایل اصلی بروز اشتباهات ترجمه ایست. معانی اکثر عبارات را نه در واژه نامه های حییم و آریانپور ، که باید در اینترنت جستجو کرد.

4) ترجمه کردن یک زیرنویس بدون مشاهده فیلم ، هیچ نتیجه ای ندارد.

متاسفانه عده ای دوستان مترجم تصور میکنند که چون کار زیرنویس کردن فیلم ها برای آنها سود مالی ندارد، در نتیجه هر زیرنویسی ارزشمند است. از نظر بنده این کار شبیه وضعیت پزشکی است که برای رضای خدا و به طور رایگان بیماران را درمان میکند ، اما به دلیل بی اطلاعی از علم پزشکی بیماران را به بیراهه میکشاند.

بنده یک مترجم نیستم و ادعایی هم در این زمینه ندارم. اما با توجه به وضعیت فعلی ، وقتی مشاهده میکنم که حتی از نگاه من بی اطلاع هم اشتباهات ترجمه ای بسیاری در اکثر زیرنویس های موجود دیده میشود ، تصور کردم که ممکن است اطلاعات اندک من به درد دوستان بخورد. گرچه بدون هیچ گونه تعارف ، هدف اصلی ایجاد بخش نقد زیرنویس را افزایش دانسته های خود میدانم.

برای راه اندازی این بخش در حال مشورت با چند تن از دوستان در انجمن زیرنویس فارسی هستم. چندی قبل بخش اعتبار سنجی زیرنویس در این انجمن آغاز به کار کرد که متاسفانه با استقبال چندانی روبرو نشد.به احتمال زیاد روند اداره این بخش به صورت انتخاب یک زیرنویس خاص و بررسی جمله به جمله آن و مشخص کردن نکات مهم آن با اشاره به اشتباهات ترجمه ای زیرنویس اصلی خواهد بود.چون شخصا معتقدم روش آموزش موردی  ( Case Study ) در این زمینه بسیار کارساز است.

از هرگونه پیشنهاد در این زمینه استقبال میشود. دوستان عزیز میتوانند نظر و پیشنهادات خود را یا به صورت پیغام خصوصی به پروفایل بنده در انجمن زیرنویس پارسی در این آدرس و یا به آدرس ایمیل admin@roozbehmd.com ارسال کنند.

با تشکر فراوان

روزبه