“چيز” بزرگ يا آدم مهم؟!

در قسمت اول از فصل سوم سريال Scrubs، دكتر كاكس استاد بيمارستان اين جملات را خطاب به جی دی ، شخصيت اصلي داستان ميگويد:

Stop addressing me as “Dr. Cox” in front of your patients…they tend to page me with questions when they realize just exactly how inept you realy are …an added safety measure, from now on ,I’ll only be responding to “Doc” ,” Doctor” , caesar or ” the Big Cheese” and nooo…I’m not Joking

دوست عزيزم sargis كه زحمت ترجمه اين اپيزود را كشيده است واژه inept را گاگول ترجمه كرده كه به نظر من عبارت قشنگي است. در اين متن، دكتر كاكس از جي دي ميخواهد كه ديگر وي را در مقابل بيماران به نام اصلي اش صدا نكند و البته براي اطمينان بيشتر به جي دي ميگويد كه از اين به بعد تنها به واژه هايي مثل “دكتر” ، “دكي” ، سزار يا “Big Cheese”  پاسخ خواهد داد.

واژه اي كه براي من مهم بود همين Big Cheese بود. در جستجو براي پيدا كردن ريشه اين واژه به نكته جالبي برخوردم:

امروزه لغت Cheesy به معناي هر چيز بي ارزش، درجه دو يا بيكلاس بكار ميرود. اما به نظر ميرسد در گذشته هاي دور، معني اين واژه كاملا برعكس بوده است. بر اساس اين منبع، در فرهنگ لغات كوچه بازاری جان هاتن در سال 1863 ، معني اين واژه به اين شكل نوشته شده است :

“Anything good, first-rate in quality, genuine, pleasant or advantageous”

جان هاتن البته در فرهنگ لغات خود ذكر كرده كه “chiz” در زبان مردم هندي و پارسی معني “thing” ميدهد!

از سال 1920 به بعد عبارت “Big Cheese”  به معنای ” آدم بزرگ و مهم” به كار رفته است. البه به نظر ميرسد كه ريشه آن در واقع از زماني شروع شد كه فروشنده ها پنيرهايی با سايز بزرگ درست كرند كه نمونه ای آگهي هاي روزنامه ای مربوط به اين پنير ها را در اينجا ميبينيد :

در نهايت اينكه فرهنگ واژگان لانگمن در ويرايش چهارم خود عبارت “Big Cheese” رو به اين شكل نگاشته است :

.big ‘cheese
n [C] informal
[Date: 1900-2000; Origin: cheese probably from Urdu chiz 'thing', from Persian]
an important and powerful person in an organization – used humorously

پانويس : نكته جالب در كل اين مساله اين بود كه اين جماعت كفار در سال 1862 هم فرهنگ واژگان كوچه و بازار يا همان Slang Dictionary داشته اند و ما هنوز در چاپ نسخه كامل ” كتاب كوچه”  مرحوم احمد شاملو مانده ايم!