پروژه شماره2: بررسی زیرنویس Angels and Demons-قسمت اول

بررسی زیرنویس فارسی Angels and Demons

به درخواست دوست عزیزمان، جناب Leon از اعضای تیم ترجمه farsisubtitle ، بررسی زیرنویس فیلم Angels and Demons با بازی تام هنکس رو به عنوان پروژه دوم انتخاب کردیم. در یک بررسی اجمالی، چهار نسخه فارسی از این فیلم موجود است:

1) نسخه ترجمه شده توسط Leon در انجمن زیرنویس فارسی

2) نسخه ترجمه شده توسط فرهاد767 در انجمن tvshow

3) نسخه ترجمه شده سورنا در انجمن 9movie

4) نسخه ترجمه شده توسط دوستی به نام هومن سلیمان زاده

تصمیم براین هست که زیرنویس این چهار نفر رو با هم مقایسه کنیم. زیرنویس ها همگی با نسخه aXXo از این فیلم زیبا هماهنگ شدن. زیرنویس های فارسی رو – به همراه زیرنویس انگلیسی – میتونید از اینجا یا اینجا دانلود کنید. لینک دانلود فیلم Angels and Demond رو هم میتونید از اینجا بگیرید

سعی میکنم در زمان بررسی هر جمله، ترجمه هر چهار مترجم رو قرار بدم. ترجمه هر مترجم با اسم کوچک آنها مشخص خواهد شد.

1
00:02:07,000 –> 00:02:11,440
The Ring of the Fisherman,
which bears the official papal seal,

2
00:02:11,640 –> 00:02:15,040
must be destroyed immediately
following the Pope’s death

فرهاد: حلقه يک ماهيگير . که مطعلق به يک پاپ بزرگ بود،بايد سريعا بعد از مرگ خود پاپ نابود مي شد

سورنا : انگشتر ماهيگير، که به عنوان مهر رسمي پاپ ازش استفاده مي شه ، بايد فوراً پس از مرگ پاپ نابود بشه

لئون : حلقة فيشرمن كه مهر پاپ روي آن قرار دارد، بايد بلافاصله بعد از مرگ پاپ نابود شود

هومن : حلقه ي فيش مَن , که مُهرِ رسميه پاپ هستش ، بايد بعد از مرگِ پاپ به سرعت از بين بره

متاسفانه در زیرنویس، تا حدودی دست مترجم برای رساندن مفهوم بسته هست. چون شنونده، بعضی کلمات رو به یاد میاره و اگر اون کلمات رو در زیرنویس نبینه ، فکر میکنه که با زیرنویس بی کیفیتی طرفه. من به شخصه اگر میخواستم این جمله رو ترجمه کنم ، شاید نه از واژه ” ماهیگیر” استفاده میکردم و نه از واژه “فیشرمن”. من ممکن بود ترجمه کنم حلقه پیتر. فیشرمن یا مرد ماهیگیر لقب ” پیتر” یا “پتروس” ، یکی از 12 حواری مسیح هست که پایه گذاری کلیسا به اون نسبت داده میشه.طبیعتا این کار رو در مورد دوبله فیلم میشه انجام داد و نه در زمان نوشتن زیرنویس. البته با توجه به این توضیحات و استفاده از واژه the ، ترجمه فرهاد در اینجا دچار اشکال هست و عبارت ” یک مرد ماهیگیر” عبارت مناسبی نیست. ضمن اینکه از جمله دوم معنای ” تعلق” استنباط نمیشه و Bear اصولا به معنای “حمل کردن ” هست و باز ترجمه فرهاد دچار اشکاله.

ضمن اینکه در زمان ترجمه یک فیلم کاملا جدی، اسفاده از افعالی مثل ” هستش ” کمی از ابهت فیلم کم میکنه.

نکته دوم در مورد زمان فعل هست. دقت کنید که جمله دوم در واقع شکل مجهولی در زمان حال رو نشون میده و از ساختار زیر استفاده میکنه :

Modal verb + be + Past Participle

بنابراین ترجمه این عبارت به صورت ” باید نابود میشد” صحیح نیست.

3
00:02:16,640 –> 00:02:19,760
The Papal apartment is then
sealed for nine days of mourning,

4
00:02:20,640 –> 00:02:25,000
a period known as “Sede Vacante”,
the time of the empty throne.

فرهاد:

5
00:02:16,829 –> 00:02:19,944
مقبره پاپ بعد از 9 روز سوگواري مهروموم مي شد

6
00:02:20,845 –> 00:02:25,197
که در آخر گفته مي شد . سيده واکانته يعني
زمان خالي شدن تخت فرا رسيده

سورنا :

5
00:02:17,453 –> 00:02:20,568
سازمان پاپ پس از اون تا نه روز
،ممهور باقي مي مونه

6
00:02:21,469 –> 00:02:25,821
، دوره اي که به اون “سيدي واکانته” گفته مي شه
زماني که تخت شاهي خاليه.

لئون :

4
00:02:16,640 –> 00:02:19,760
محل زندگي پاپ نه روز به نشانة سوگواري مهر و موم مي شود

5
00:02:20,640 –> 00:02:25,000
به اين نه روز سدي واكانته مي‌گويند، زماني كه كسي در جايگاه پاپ نيست

هومن :

4
00:02:23,260 –> 00:02:27,639
ساختمانِ محلِ زندگيه پاپ هم بعد از اون
, بايد تا 9 روز بخاطرِ عزاداري مهر و موم بشه

5
00:02:27,640 –> 00:02:30,439
بعد از خالي موندنِ جايگاه پاپ براي يک مدت خاص

6
00:02:30,440 –> 00:02:33,320
وقتش شده که کسي به جاي اون بر تخت بشينه

درباره واژه Papal Apartment به معنای “آپارتمان محل سکونت پاپ ” خیلی بحث ندارم. دقت کنید که به خاطر واژه Papal – که Adjective هست- خیلی صحیح نیست که این عبارت رو” آپارتمان پاپ” ترجمه کنیم. مشابه این نوع استفاده رو در لغاتی مانند ” کاخ شاهی ” یا ” کاخ ریاست جمهوری ” میبینیم.

sede vacante درواقع همون واژه Vacant Seat به معنای صندلی خالی هست. لزومی نداره که throne رو الزاما تخت شاهی ترجمه کنیم. ضمن اینکه جمله دوم توضیحی برای sede vacante هست : زمان صندلی خالی. بنابر این ترجمه هومن و فرها چندان صحیح به نظر نمیرسه

در میان این جمله ها، به نظر من ترجمه لئون دقیقتره.

5
00:02:28,160 –> 00:02:30,868
Over the last several days,
Catholic leaders

6
00:02:30,920 –> 00:02:34,040
from every corner of the world
have flocked to Rome,

7
00:02:34,520 –> 00:02:38,640
shocked by the sudden death of
this progressive and beloved pope.

فرهاد :

7
00:02:28,357 –> 00:02:34,242
بعد از چند روز سران کاتوليک از هر نقطه اي
به روم مي آيند

8
00:02:34,737 –> 00:02:38,846
همه شک زده از مرگ اين پاپ مرجع و محبوب

سورنا :

7
00:02:28,981 –> 00:02:31,743
،در چند روز گذشته
رهبران کاتوليک

8
00:02:31,744 –> 00:02:34,866
از همه نقاط جهان به
،رم اومدن

9
00:02:35,361 –> 00:02:39,470
و از مرگ ناگهاني اين پاپ ترقي خواه
و دوست داشتني شوکه هستند.

لئون :

6
00:02:28,160 –> 00:02:30,868
پس از چند روز رهبران كاتوليك

7
00:02:30,920 –> 00:02:34,040
از سراسر جهان در رم  گرد هم مي‌آيند

8
00:02:34,520 –> 00:02:38,640
غم‌زده از فقدان ناگهاني پاپ پيشرو و محبوب مردم

هومن :

7
00:02:35,230 –> 00:02:36,989
, بعد از سپري شدنِ آخرين روزها

8
00:02:36,990 –> 00:02:40,159
, رهبران کاتوليک از گوشه و کنار دنيا

9
00:02:40,160 –> 00:02:44,380
, در رُم جمع شدن , تا از شوکِ مرگِ ناگهانيه

10
00:02:44,910 –> 00:02:47,590
اين رهبرِ مؤمن و محبوب بيرون بيان

به نظر میرسه در این جمله ها، هومن کمی دچار عارضه ” جمله سازی ” شده باشه. در این جمله ها نشانی از ” بیرون آمدن از شوک ” نمیبینیم.

عبارت ” over the past few days ” که اکثررا درمورد ترجمه اون اختلاف دارند باید مورد توجه قرار بگیره. ترجمه صحیح این عبارت ” در چند روز اخیر ” هست. ضمن اینکه زمان فعل، حال کامل هست به نشانه عملی که در قبل انجام شده اما اثر اون تا زمان حال ادامه داره. بنابر این عبارت ” آمده اند ” صحیح ترین ترجمه هست.

یکی از معانی شایع واژه Progressive این عبارت هست :

making use of or interested in new ideas, findings, or opportunities

فکر میکنم واژه “متجدد” واژه بدی برای ترجمه این لغت نباشه.

8
00:02:46,040 –> 00:02:50,000
Today, in St. Peter’s Square,
the faithful pray that there is

9
00:02:50,040 –> 00:02:53,280
among them another leader
who can unite their church,

10
00:02:53,520 –> 00:02:57,400
which has been so riven by change
and dissent in recent years.

فرهاد :

9
00:02:46,245 –> 00:02:47,896
امروز در خيابان پيتر

10
00:02:48,503 –> 00:02:53,490
دعاهاي پر ايماني در ميان بزرگاني که اتحاد کليساهاي
خود را نشانگر ميشوند به گوش ميرسد

11
00:02:53,711 –> 00:02:57,610
با وجودي که موج مخالفتها بينشان سالها سرازير بوده

سورنا :

10
00:02:46,869 –> 00:02:50,844
،امروز ، در ميدان سنت پيتر
مومنين دعا مي کنند که در بين

11
00:02:50,845 –> 00:02:54,114
آنها چه کسي مي تونه کليساهاي اونا
،رو متحد کنه

12
00:02:54,335 –> 00:02:58,234
کليساهايي که در سال هاي اخير
با تغيير و اختلاف عقيده از هم جدا شده اند.

لئون :

9
00:02:46,040 –> 00:02:50,000
امروز در ميدان سنت پيتر، پيروان راستين پاپ حاضر هستند كه در بين آنان

10
00:02:50,040 –> 00:02:53,280
رهبر جديد، كسي كه بتواند پيروان كليسا را دوباره گردهم آورد

11
00:02:53,520 –> 00:02:57,400
و از اختلاف و دگرگوني در سال‌هاي اخير دور كند، جاي دارد

هومن :

11
00:02:54,090 –> 00:02:56,669
, امروز , در ميدانِ سنت پيترز

12
00:02:56,670 –> 00:02:59,259
تمامِ مؤمنين دعا ميکنن , در بين اونا
بقيه ي رهبران هم هستن که

13
00:02:59,260 –> 00:03:01,969
تواناييه متحد کردنِ کليساهايي رو که خودشون رو

14
00:03:01,970 –> 00:03:06,230
بخاطرِ اختلافِ نظر در سالهاي اخير
از بقيه ي کليساها جدا کردن دارن

به جز سورنا – که تقریبا درست نوشته – بقیه مترجم ها در این جملات اشتباه کردن. گرچه باید اعتراف کنم که با جمله های بسیار سختی روبرو هستیم

اولین نکته در مورد این جملات عبارت ” the faithful ” است. در موارد متعددی، از واژه the برای مشخص کردند یک جمعیت یا گروه خاص استفاده میشود. مثلا ” the poor ” به معنای فقرا یا ” the deaf ” به معنای ناشنوایان. عبارت the faithful معنی ” مومنین” رو میده.

نکته بعدی نقش فعل pray است. فعل pray به ترکیب های متفاوتی به کار میره. معنی ترکیب pray that رو از دیکشنری لانگمن براتون میگذارم :

pray (that)
He prayed that his sight might be restored.
to wish or hope very strongly that something will happen or is true
pray (that)
Paul was praying that no one had noticed his absence.
I hope and pray that this is a misunderstanding.

به عبارتی که با رنگ قرمز مشخص شده دقت کنید : امید و آرزوی زیاد به وقوع یک اتفاق یا واقعی بودن آن

این همون کاربردی هست که در این جمله میبینیم. در واقع جمله ای که بعد از واژه that اومده، محتوای دعای مومنین هست.

یه نکته که به نظرم بسیار مهم هست اینه که اگر سه یا چهار جمله در یک زیرنویس، در خطوط جداگانه ای قرار دارند، هیچ ایرادی نداره اگر نظم این خطوط رو به هم بزنید برای اینکه مفهوم بهتری رو برسونید. در داخل جمله هم به همین شکل هست.

به هر حال ، ترجمه کامل این جمله به شکل زیر خواهد بود:

امروز، در میدان سنت پیتر، مومنین دعا میکنند که در میان آنان رهبر جدیدی باشد که بتواند کلیسای آنها را متحدد سازد. ( کلیسایی ) که در سالهای اخیر بواسطه تغییرات و اختلاف، از هم پاشیده شده است.

11
00:03:01,440 –> 00:03:03,760
As the body of the pontif passes by,

12
00:03:04,120 –> 00:03:07,000
we see prayers are being
offered by the Preferiti,

13
00:03:07,560 –> 00:03:12,960
favorites among those being considered
to succeed him as the Vicar of Christ

فرهاد :

12
00:03:01,627 –> 00:03:03,957
بعد از خاک سپاري پاپ

13
00:03:04,302 –> 00:03:07,199
ما شاهد دستبکار شدنه کشيشها خواهيم بود

14
00:03:07,756 –> 00:03:13,151
براي انتخاب کردن جانشيني لايق و با
فکر و محبوب همه کشيشها

سورنا :

13
00:03:02,251 –> 00:03:04,581
،همزمان که جنازه کشيش بزرگ در ميان مردم عبور مي کنه

14
00:03:04,926 –> 00:03:07,823
کساني رو مي بينيم که دعا مي کنند
،به اونها پيشنهاد پاپ بزرگ بودن بشه

15
00:03:08,380 –> 00:03:13,775
مخصوصاً بين اونهايي که گفته مي شه
که مي تونن جانشين او باشند

لئون :

12
00:03:01,440 –> 00:03:03,760
از كنار پيكر بي‌جان رهبر ديني‌شان مي‌گذرند

13
00:03:04,120 –> 00:03:07,000
گروهي از نيايش‌گران را مي‌بينيم كه توسط نخبگان انتخاب شده‌اند

14
00:03:07,560 –> 00:03:12,960
گروهي كه يكي از آنان، عنوان جانشين مسيح بر روي زمين را از آن خود خواهد كرد

هومن :

15
00:03:10,100 –> 00:03:13,019
, بدنِ پاپ الان داره تشييع ميشه

16
00:03:13,020 –> 00:03:16,479
الان داريم رهبراني رو ميبينيم
, که در حالِ دعا کردن هستن

17
00:03:16,480 –> 00:03:18,859
محبوبيت اون بين اونا باعث شده بود که اونو

18
00:03:18,860 –> 00:03:23,080
با عقيده اي آزادانه به عنوانِ پاپ قبول داشته باشن

این جمله رو هم عملا مترجمین نتونستن به طور صحیح ترجمه کنن. گرچه باز هم با یک جمله بسیار سنگین روبرو هستیم.

اول باید معنی واژه Pontiff رو بدونبم :

Pontiff or Pontificate is a title of certain religious leaders, now used principally to refer to leaders such as the Pope of the Catholic Church

در واقع میشه این واژه رو همون پاپ ترجمه کرد. توجه به واژه as که در اینجا به معنی while استفاده شده دقت کرد. در واقع ترجمه این عبارت به این شکل هست : در حالی که پیکر پاپ حرکت داده میشود ( یا میگذرد ) …

باید در اینجا به معنی واژه prayers دقت کرد. این واژه به طور معمول به معنای دعا و نماز به کار میره و نه به معنی کسانی که دعا میکنند.  عبارت Offer Prayer به معنای دعا کردن به کار میره . جمله به شکل مجهول هست، یعنی ” دعاهایی توسط preferiti خوانده میشود”. واژه preferiti یک واژه ایتالیایی هست به معنای برگزیدگان. جمله سوم، در واقع همون چیزیست که در گرامر انگلیسی به آن NONRESTRICTIVE RELATIVE CLAUSES گفته میشود. نوعی جمله معترضه که حذف آن از جمله ، اشکالی در کل عبارت ایجاد نمیکند و برای توضیح در باره  یک مساله نوشته میشود. در واقع جمله سوم، بیان کننده معنای واژه preferiti هست :

favorites among those being considered
to succeed him as the Vicar of Christ

vicar of christ به معنای ” جانشینان مسیح ” هست. به فسمتی از عبارت که به صورت bold نوشته شده دقت کنید : آنهایی که تصور میشود بعد از او ( پاپ ) ، جانشین مسیح در نظر گرفته شوند.

به آن دسته از کسانی که از میان جانشینان احتمالی پاپ، برای انتخاب نهایی محبوب و مورد نظر هستند ، Preferiti یا  نخبگان گفته میشوند.

بنابراین ترجمه کل عبارت به این شکل خواهد بود :

همچنان که جنازه پاپ در مسیر حمل میشود ، شاهد دعا خواندن نخبگان هستیم، آن دسته از کسانی که در میان جانشینان احتمالی پاپ، از دیگران محبوب ترند

14
00:03:20,520 –> 00:03:22,200
At the end of the mourning period,

15
00:03:22,520 –> 00:03:24,828
the College of Cardinals
will lock itself

16
00:03:24,880 –> 00:03:27,900
behind the doors of the
Sistine Chapel for Conclave.

17
00:03:27,952 –> 00:03:30,920
The process by which they
will choose a new leader

18
00:03:31,240 –> 00:03:33,320
for the world’s one billion Catholics

19
00:03:33,680 –> 00:03:36,600
who now find their
church at a crossroads,

20
00:03:36,840 –> 00:03:40,000
its ancient traditions
threatened by a modern world.

در خطوط اول تقربا اختلافی بین مترجمین وجود نداره اما در مورد خطوط 19 و 20 چند نکته باید مورد توجه قرار بگیره. با توجه به ضمیر مالکیت their ، خط 19 به مسیحی ها اشاره میکنه و نه به پاپ جدید. بنابراین ترجمه هومن و فرهاد در این جمله دچار اشکال هست. ضمن اینکه crossroad گرچه به معنای محل طلاقی دو جاده گفته میشه، ولی در اینجا منظور چهار راه نیست، بلکه منظور قرار گرفتن در یک وضعیت بغرنج هست. همون حالی که ما بهش میگیم قرار گرفتن بر سر دواهی.  در اینجا ترجمه لئون، و بعد از اون هومن از بقیه صحیح تره. عبارت ” کسانی که اکنون کلیساشون رو مثل چهار راه میبینن ” – سورنا – چندان جالب نیست و البته من متوجه نشدم فرهاد عبارت ” این رسم باستانی دوباره در این عصر جدید تکرار میشود” رو از کجا آورده.

25
00:04:06,400 –> 00:04:08,640
You’ve blocked all access, Philippe.

26
00:04:08,960 –> 00:04:11,580
You are terrified because
you gave it your all.

27
00:04:11,632 –> 00:04:14,200
The accelerator should
never create antimatter.

فرهاد :

25
00:04:06,616 –> 00:04:08,838
تو همه ورودي ها رو بستي فيليپ

26
00:04:09,148 –> 00:04:14,400
ترسيدي چون همش تقصير خودت بوده . شتاب دهند
هرگز نبايد با ضدالکترون ساخته ميشد

سورنا :

27
00:04:07,240 –> 00:04:09,462
تو همه راه هاي دسترسي رو بستي، فيليپ.

28
00:04:09,772 –> 00:04:12,454
چون که داري همه ما رو مي ترسوني.

29
00:04:12,455 –> 00:04:15,024
شتاب دهنده نبايد پادماده ايجاد کنه

لئون :

26
00:04:06,400 –> 00:04:08,640
دسترسي‌ها رو بستي، فيليپ

27
00:04:08,960 –> 00:04:11,580
همه‌ش رو به خودت داده بودي، براي همين ترس برت داشته

28
00:04:11,632 –> 00:04:14,200
شتاب دهنده نمي‌تونه ضد ماده ايجاد كنه

هومن :

29
00:04:17,750 –> 00:04:20,509
تو ما رو به شبکه ي قدرت وصل کردي , فيليپه

30
00:04:20,510 –> 00:04:23,299
بخاطرِ اينه که تو ميترسي اون
بيرون تبديل بشه به جهنم

31
00:04:23,300 –> 00:04:27,049
شتاب دهنده هيچ وقت نتونسته يه پادماده توليد کنه

درباره قسمت هایی از فیلم که به زبان انگلیسی نیست خیلی صحبت نمیکنیم به این علت که مترجمین از نسخه های متفاوتی از زیرنویس انگلیسی استفاده کردن و این قسمت ها، در زیرنویس های مختلف، با هم متفاوته ولی چند تا نکته رو باید در نظر بگیریم :

به جز هومن، که ظاهرا از زیرنویس نسخه Bluray استفاده کرده، بقیه مترجمین از یک نسخه استفاده کردن. چرا انقدر اختلاف بین این ترجمه ها وجود داره؟ به نظر من 2 عامل برای بوجود آمدن این همه اختلاف باید در نظر گرفته بشه، مقداری از این اختلاف ها به خاطر بی دقتی هست و مقداری هم به علت عدم جستجوی معانی واژه ها و اصطلاحات.

به جمله دوم دقت کنید : هیچکدوم ار مترجمین معنای عبارت gave it your all رو نمیدونن و ظاهرا هیچکدوم هم معنای اون رو جستجو نکردن. یک جستجوی ساده در گوگل کافیه تا ذیل واژه give معنای این عبارت رو پیدا کنیم :

give (sth) your all
(US also give (sth) your best)

to put a lot of effort into doing something
We must be finished by tonight, so I want you to give it your all

در واقع معنی جمله میشه : تو میترسی چون بخاطرش خیلی زحمت کشیدی

هومن از نسخه Blueray استفاده کرده. در اون نسخه، این جمله به این شکل نوشته شده:

29
00:04:20,510 –> 00:04:23,299
Because you’re scaring the hell out of everyone

برای یک لحظه ، تصور کنید که عبارت the hell out of در وسط این جمله وجود نداره. حالا این جمله رو چی ترجمه میکنید؟ ترجمه میشه : بخاطر اینکه تو داری همه رو میترسونی

حالا معنی عبارت the hell out of رو جستجو میکنیم. در اینجا بیان شده که این عبارت به عنوان یک تشدید کننده به کار میره، یعنی برای نشان دادن شدت زیاد یک اتفاق. حالا خود عبارت scare the hell out of رو جستجومیکنیم و به این معنی میرسیم :

scare the hell out of (so)

to frighten someone badly. (Use caution with hell.)
The door blew shut and scared the hell out of me

دقیقا منظور از این عبارت، ترساندن یکنفر به مقدار زیاد هست. بنابراین ترجمه ای که هومن – تنها بر اساس شنیدن واژه hell – انجام داده متاسفانه صحیح نیست.

درباره جمله آخر هم خیلی صحبت نمیکنیم جز اینکه در نسخه ای که سه نفر اول استفاده کردن، معنی عبارت میشه : شتاب دهنده هرگز نباید ضد ماده ایجاد کنه.

اگر عمری باقی بود، بقیه کار در پست های بعدی

شاد باشید

روزبه