از این به بعد سعی میکنم هر هفته، یک یا چند اصطلاحی رو که در فیلم ها یا متن های مختلف دیده میشن، براتون بگذارم. حداقل فایده اینکار اینه که باعث میشه تنبلی رو کنار بگذارم و مطالب سایت رو مرتب به روز کنم.

امروز در یکی از سایتها متنی مییخوندم درباره فیلمی به نام ” She’s Out of My League ” ، یه فیلم کمدی که گرچه هنوز ندیدمش ، ولی با توجه به امتیاز 6.7 از 10 در سایت IMDB ، نباید فیلم خیلی بدی باشه. نکته جالب درباره این متن، ترجمه نام فیلم بود : او فراتر از لیگ من است

بار ها ذکر کردم که یکی از اشتباهات مترجمین، ترجمه عبارت ” به همون شکلی که دیده میشه” هست. متاسفانه دوستان به این موضوع دقت نمیکنن که مثل زبان فارسی، بعضی از ترکیب های ممکنه هیچ ارتباطی به کلمه هایی که در اون ترکیب میره نداشته باشه. مثل همین جمله، که واژه League کاملا بی معنیه.

معنی این اصطلاح رو به راحتی میشه با یک جستجو در گوگل پیدا کرد :

Out of My League

If someone or something is out of your league, you aren’t good enough or rich enough, etc, for it or them.

متایفانه نتونستم ریشه این اصطلاح رو پیدا کنم. ولی به سادگی مشخصه که معنی این اصطلاح ” سر بودن یا برتر بودن کسی یا چیزی نسبت به شخص دیگره، به نحوی که دسترسی به اون برای گوینده غیرممکنه”

برای مثال، اگر شما یه جوون بی پول با یه قیافه کاملا معمولی باشین و یه دختر که شبیه باربی باشه و با یه ماشین 100 میلیونی با سرعت از کنار شما رد بشه، میتونید با خیال راحت بگید “She is out of my league ” ! معمولا برای اغراق کردن و بزرگتر نشون دادن قضیه، این جمله به شکل زیر مورد استفاده قرار میگیره :

She is Way out of My League

غیبت و بد قولی های من روز به روز بیشتر میشه. همینطور پروژه ها و کارهایی که بایستی انجام میدادم…و ندادم. مهمترینش هم بررسی سریال Lost بود که هنوز در چند دقیقه اول مونده. این روزها، اوضای خدمت سربازی من از همیشه بدتره و همونطور که میشد حدس زد، لحظه تحویل سال نو رو هم در خدمت دوستان و سربازان غیور کشورمون در پادگان بودم! از طرفی، زندگی هم خرج و مخارج داره و مجبور شدم برای اینکه اوضاع از این هم بدتر نشه، چند تا کار ترجمه قبول کنم که اون ها هم شده قوز بالا قوز. در هر حال، اول از همه از دوستایی که به یاد من بودن و بخصوص با پیامهای تبریک سال نو، بنده رو شرمنده کردن تشکر میکنم. به همه دوستان هم قول میدم که به زودی مطالب سایت رو آپدیت میکنم….غم نان اگر بگذارد!

************************************************

دیشب توفیق اجباری دست داد و حدود 10 دقیقه از فیلم سینمایی Transformers رو از صدا و سیمای وزین کشورمون دیدم.

بماند که به نظرم فیلم خیلی مسخره ای اومد، اما یک جمله خاص در این فیلم، بدجور توجه من رو جلب کرد:

در ک صحنه از فیلم، یکی از آدم آهنی ها – یا هر چیز دیگه ای که هستن – در حالکه از دست نیروهای پلیس – که به سمتش اسلحه کشیده بودن – گفت : یه تیکه از منو میخاین؟!

وجود چنین ضعف هایی در ترجمه ارگان بزرگی مثل صدا سیما، مایه خجالته. عبارتی که در اون جمله بکار رفته احتمالا اینه

Do you want a piece of me?

حالا سعی میکنیم معنی این عبارت رو پیدا کنیم. با یک جستجوی ساده توی گوگل، این معنی به دست میاد:

(You) want a piece of me? definition

1. interrog.
Do you want to fight with me? : Come on, Wussy. You want a piece of me?

این جمله، عملا برای تهدید در موقع دعوا کردن به کار میره. یه چیزی توی مایه های ” میخای نشونت بدم با کی طرفی؟ ” یا از همه بهتر ” دلت کتک میخاد؟ “

باز هم سال نو رو به دوستان تبریک میگم. راستی هفت سین ما توی پادگان این شکلی بود :

well snip my pickle and call me shlomo!

در جستجوی این اصطلاح به نکته خیلی جالبی رسیدم، یک الگوی نسبتا ثابت برای ابراز تعجب

ظاهرا یک الگوی ثابت برای استفاده در موارد تعجب، اون هم تعجبی که گاه همراه با طعنه زده میشه وجود داره. این الگو به شکل زیر هست:

( verb) My Something1 and call me somthing2

یه ذره باید توضیح بدم تا قضیه روشن بشه. در جستجوی ریشه این عبارت خیلی به نتیجه نرسیدم ولی مقداری اطلاعات کلی به دست آوردم :

ظاهرا ریشه این عبارت به یک داستان یا شعر کودکانه بر میگرده که در اون شعر یک قاطر ( Mule ) هست که اسم اون sally هست. همه میدونیم که برای روندن خر و قاطر ، به باسن حیوان ضربه میزنن. ظاهرا پس از مدتی برای بیان تعجب زیاد، گوینده خودش رو به سالی تشبیه میکرده و میگفته:

slap my a*s*s and call me sally!

نکته مهم در جملاتی با این ساختار اینه که قسمت اول جمله ( somthing1 ) باید به قسمت دوم جمله ( somthing2 ) ارتباط داشته باشه.

برگردیم به جمله دکتر کلسو. برای درک ارتباط بین قسمت اول و دوم جمله، باید 2 نکته رو بدونیم:

1) shlomo یک اسم یهودی هست

2) یهودی ها circumcision انجام میدن!!

خودتون ارتباطش رو کشف کنید!!

]]> http://roozbehmd.com/2009/12/slap-my-face/feed/ 1 http://roozbehmd.com/2009/11/in-a-pickle/ http://roozbehmd.com/2009/11/in-a-pickle/#comments Mon, 30 Nov 2009 19:01:34 +0000 روزبه http://roozbehmd.com/?p=150 1) در صحنه ای از فیلم سینمایی Da Vinci Code  وقتی سر لی تیبینگ ، تصاویر نقاشی شام آخر رو به رابرت لانگدون و سوفی نشون میده  رابرت لنگدون میگه ” The mind sees|what it chooses to see ” ….

حالا حکایت ماست. مردم خوششون میاد اسم ما رو بخونن بهروز!! تا به حال بیش از 10 بار بوده که به من گفتن بهروز. حالا خوبه که ID من تابلوئه وگر نه معلوم نبود  چی میشد….

2) یه اصطلاحی دارن این امریکایی ها، میگن ” in a pickle “  یعنی در یک وضعیت افتضاح و پردردسر. تقریبا معنی ” In Trouble ” میدهد. حالا فکرش را بکنید آدمی که باید تا فردا صبح 2 تا مطلب مجله تحویل بدهد و فردا هم یک مطلب دیگر، ضمنا باید فردا یک کنفرانس هم ارایه کند، زیرنویس هایش هم مانده، میخواهد ” نود ” هم ببینید، مهمان هم برایش آمده ، با این وجود مشغول جستجوی یک مینی لپ تاپ ارزان قیمت و مناسب است!!

مزه خیار شور را کاملا احساس میکنم!!

3)میخام خوندن ” خاک غریب ” جوپا لاهیری را ادامه بدهم، اگر عمری باقی بود، پس فردا سر کشیک…

Stop addressing me as “Dr. Cox” in front of your patients…they tend to page me with questions when they realize just exactly how inept you realy are …an added safety measure, from now on ,I’ll only be responding to “Doc” ,” Doctor” , caesar or ” the Big Cheese” and nooo…I’m not Joking

دوست عزيزم sargis كه زحمت ترجمه اين اپيزود را كشيده است واژه inept را گاگول ترجمه كرده كه به نظر من عبارت قشنگي است. در اين متن، دكتر كاكس از جي دي ميخواهد كه ديگر وي را در مقابل بيماران به نام اصلي اش صدا نكند و البته براي اطمينان بيشتر به جي دي ميگويد كه از اين به بعد تنها به واژه هايي مثل “دكتر” ، “دكي” ، سزار يا “Big Cheese”  پاسخ خواهد داد.

واژه اي كه براي من مهم بود همين Big Cheese بود. در جستجو براي پيدا كردن ريشه اين واژه به نكته جالبي برخوردم:

امروزه لغت Cheesy به معناي هر چيز بي ارزش، درجه دو يا بيكلاس بكار ميرود. اما به نظر ميرسد در گذشته هاي دور، معني اين واژه كاملا برعكس بوده است. بر اساس اين منبع، در فرهنگ لغات كوچه بازاری جان هاتن در سال 1863 ، معني اين واژه به اين شكل نوشته شده است :

“Anything good, first-rate in quality, genuine, pleasant or advantageous”

جان هاتن البته در فرهنگ لغات خود ذكر كرده كه “chiz” در زبان مردم هندي و پارسی معني “thing” ميدهد!

از سال 1920 به بعد عبارت “Big Cheese”  به معنای ” آدم بزرگ و مهم” به كار رفته است. البه به نظر ميرسد كه ريشه آن در واقع از زماني شروع شد كه فروشنده ها پنيرهايی با سايز بزرگ درست كرند كه نمونه ای آگهي هاي روزنامه ای مربوط به اين پنير ها را در اينجا ميبينيد :

در نهايت اينكه فرهنگ واژگان لانگمن در ويرايش چهارم خود عبارت “Big Cheese” رو به اين شكل نگاشته است :

.big ‘cheese
n [C] informal
[Date: 1900-2000; Origin: cheese probably from Urdu chiz 'thing', from Persian]
an important and powerful person in an organization – used humorously

پانويس : نكته جالب در كل اين مساله اين بود كه اين جماعت كفار در سال 1862 هم فرهنگ واژگان كوچه و بازار يا همان Slang Dictionary داشته اند و ما هنوز در چاپ نسخه كامل ” كتاب كوچه”  مرحوم احمد شاملو مانده ايم!

]]> http://roozbehmd.com/2009/11/big-cheese/feed/ 3 http://roozbehmd.com/2009/11/worth-ones-salt/ http://roozbehmd.com/2009/11/worth-ones-salt/#comments Fri, 06 Nov 2009 10:05:03 +0000 روزبه http://roozbehmd.com/?p=17 چند رو ز قبل با دوست عزيزم مهسا در انجمن tvshow درباره يك جمله از اپيزود ششم سريال زيباي Flashforward كه به تازگي توسط شبكه تلويزيوني HBO ساخته شده صحبت ميكردم و به نتيجه جالبي درباره معني يك عبارت و همچنين ريشه يك واژه رسيدم.

در صحنه اي از فيلم يك پزشك به همراه دوافسر پليس مشغول بررسي جنازه يك آدمكش حرفه اي هستند. پزشك با اشاره به چشم اين آدم كش – كه آثار عمل ترميم عيوب انكساري معروف به عمل Lasik بر روي آن مشهود است – جمله زير را ميگويد:

?what assassin worth his salt doesn’t get Lasik

با يك جستجو در اينترنت به نتيجه جالبي رسيدم :

در دوران گذشته – در واقع در رم باستان – نمك ماده بسيار ارزشمندي بوده است. سربازان رومي عملا حقوق خود را به شكل نمك – به جاي پول – دريافت ميكرده اند. در آن زمان به اين حقوق salarium  گفته ميشد كه از واژه لاتين sal  به معناي نمك گرفته شده است. با گذر زمان اين سنت بر افتاد و پول نقد جايگزين نمك شد و لي واژه salarium  همچنان باقي ماند و در نهايت واژه salary  كه در زبان انگليسي به معناي حقوق و پرداختي ثابت يك كارمند است از همين واژه salarium ريشه گرفته است.

وقتي در مورد شخص خاصي ، از عبارت worth his salt  استفاده ميشود در واقع كارايي آن فرد مورد سنجش قرار ميگيرد. كسي كه در شغل خود كارايي مناسبي ندارد و عملكرد ضعيفي از خود نشان داده است در واقع ” به پول نمكش نمي ارزد” !

در مورد فوق ، پزشك با اشاره به اينكه انجام عمل Lasik در يك آدمكش حرفه اي تقريبا شايع و طبيعي است با كنايه ميگويد:

كدوم آدمكشي كه سر به تنش بيارزه، نميره چشماش رو ليزيك كنه؟! ( هر آدمكش درست و حسابي حتما چشم هاش رو ليزيك ميكنه تا ديد خوبي براي تيراندازي داشته باشه)

پ.ن : دوستان عزيزمان در انجمن tvshow مشغول ترجمه زيرنويس اين سريال به صورت هفتگي هستند. اين سريال روزهاي جمعه پخش ميشود و با اختلاف دو يا سه روز از سوي اين دوستان ارائه ميشود. براي اين دوستان عزيز – به ويژه مهسا  و بهنام كه زحمت اصلي ترجمه بر دوش آنهاست – آرزوي موفقيت ميكنم